terug naar 'Ervaringen'

lees meer algemene info over dit project


het Reptielen Park

Elke Raaijmakers



Het laatste gedeelte van mijn vlucht naar Hoedspruit vlogen we met een vliegtuigje van het type “flying doctors”, waar maar liefst 20 passagiers in konden. Nu heb ik altijd al een hekel aan vliegen gehad, maar dit vond ik dus echt helemaal niets. Dus toen ik tijdens het landen met veel schrik naar buiten keek, zag ik voor het eerst het bewijs dat ik daadwerkelijk in Afrika was. Terwijl het vliegtuig landde, schoten er allemaal imapala’s van de landingsbaan af.
Eenmaal uitgestapt moest ik bijna lachen om hoe klein het vliegveld was. Het was een boederij die in twee helften was verdeelt, arrivals en departures. En dat was het, verder was er niets. Op de kleine parkeerplaats voor het “vliegveld” werden de tassen neergezet door een tractor en nadat ik mijn tas had gevonden stapte ik in de landrover van Linda (van Kameleon Adventures), bij haar had ik deze reis geboekt. Al kletsend over mijn reis en de impala’s rijden we van het vliegveldterrein af en draaien de grote weg op. In eens trapt Linda vol op de rem, ik schrok me ongeluk. Toen bleek dat er een giraffe vlak naast de weg stond, op dat moment heb je pas in de gaten dat je echt in Afrika zit.

Linda heeft mij afgezet bij het Reptielen Park, een soort kleine dierentuin voor reptielen waar ook onderzoek gedaan wordt. In dit park zou ik de komende maand verblijven als vrijwilligster. Voordat ik bij het Reptielen Park als vrijwilligster aan de slag ging, had ik nog nooit in mijn leven een slang aangeraakt. Ik had verwacht dat ik toch wel een beetje schrik zou hebben om ze aan te raken en dat het daarom wel even zou duren voordat ik echt zelf met de slangen mocht werken. Niets is echter minder waar. Zodra ik binnen kwam en de rondleiding achter de rug was, kreeg ik meteen een python van ongeveer 40 kg om mijn nek gedrapeerd. “Jij kunt mooi helpen bij de python foto’s”, werd er gezegd. En op die manier was het gedaan met mijn verwachte angst voor slangen; ik was helemaal niet bang meer. Ik was alleen maar onder de indruk van de spierkracht.

In mijn eerste week als vrijwilligster heb ik van alles geleerd: hoe maak je de kooien schoon, waar moet je op letten als je met giftige slangen werkt. Maar een van de leukste dingen vond ik toch leren hoe je de demonstratie uitvoert. Hiervoor moet je eerst leren hoe je de pofadder, cobra en boomslang moet hanteren en natuurlijk moet je voorbereiden wat je tijdens de demo gaat vertellen.

Aan het einde van week één, kwam mijn eerste demo. Het was de bedoeling dat dit de eerste keer voor een klein publiek zou zijn, maar dat liep een beetje in de soep. Ik denk dat er ruim 30 man stond te kijken bij mijn eerste demo. Gelukkig heb ik als docent ervaring met spreken voor groepen. Het verliep prima en veel van de mensen die stonden te kijken kwamen later nog python foto’s maken. Vooral de zwarte Zuid-Afrikanen zijn erg bang van slangen. Toch zijn er een hele hoop wel op de foto gegaan met Jake the snake, een python. Ondanks hun angst wilden zij wel per se op de foto.
Behalve dat het Reptielen Park een dierentuin en onderzoekscentrum is, heeft het park ook een call-out service. Een call-out houdt in dat mensen die een slang in huis hebben, het park opbellen en dat medewerkers van het park de slang dan komen vangen en ergens anders weer loslaten. Op een verschrikkelijke hete donderdag was er een call-out in een wildlife-resort ongeveer 20 km vanaf het Park. Zodra er een call-out binnenkomt, wordt er bepaald wie mee mogen en die gaan met zijn allen in “het bakkie” (kleine pick-up).

Toen we na 20 km aan kwamen bij het resort moesten we via een zandweggetje, nog eens zo’n 10 km rijden. De weg was slecht en we schudden heftig heen en weer, maar niemand vond dat erg omdat we onderweg zoveel reptielen zagen naast de weg. We konden onze ogen niet geloven zoveel variatie: skinks, flatlizards, plated lizards en een schildpad. Behalve reptielen zagen we ook nog veel andere dieren: impala’s, vogels en een wrattenzwijn met jonkies. Eenmaal aangekomen bij het juiste adres, bleek er een kleine mozamique spitting cobra, achter het fornuis te zitten. Eigenlijk was het mijn beurt om de slang te vangen, maar omdat het zo moeilijk was moest ik deze vangst overlaten aan Chris. (Chris is een van de curatoren). Het heeft lang geduurd voordat we hem konden vangen, want hij had zich verstopt in een gat in de muur. Opgelucht dat we de slang hadden gevangen bood de eigenaar ons wat te drinken aan, en na een kort praatje heeft hij een royale donatie aan het reptielenpark gemaakt. En om de dag helemaal top af te sluiten, zijn er afspraken gemaakt dat het reptielenpark onderzoek mag doen naar de reptielenfauna in het resort.

De vreemdste call-out was echter naar een ander park. Daar had een cobra bij mensen thuis het schuim van een koptelefoon opgegeten. De man had dit gefilmd, en aan ons laten zien. Als hij het niet had gefilmd dan had ik het niet geloofd. Maar dat hield wel in dat we de slang niet zomaar weer los konden laten want dan zou hij sterven omdat hij het schuim niet kan verteren. Dus moest de slang met ons mee terug naar het park. Daar hebben we de slang twee dagen bij ons gehouden en geïntubeerd zodat we heb paraffine konden voeren. Paraffine is een olie die regurgitatie, braken, op moet wekken. Gelukkig heeft de cobra het schuim weer uitgespuugd anders had hij het niet overleeft.

photo courtesy of David Allen



De daadwerkelijke reden waarom ik naar Zuid-Afrika en het Reptielen Park ben gekomen is om onderzoek te doen naar reptielen of om preciezer te zijn naar agames. Na mijn eerste week wennen en meekijken in het Reptielen Park vond ik dat het toch maar eens tijd werd om ook aandacht aan mijn onderzoek te besteden. Ik dacht direct te kunnen beginnen met het vangen van agames, maar dit werd mij sterk afgeraden omdat deze dieren erg moeilijk te vangen zijn en op dat moment midden in hun broedseizoen zaten. Na lang overleg en veel gedoe, heb ik besloten mijn focus te verleggen naar skinks.

Dit klinkt als een kleine verandering, maar betekende wel dat ik mij helemaal opnieuw in moest lezen. Dat kostte natuurlijk behoorlijk wat tijd, maar gelukkig heeft Johan Marais (een bekend auteur van reptielenboeken) mij een hele hoop wetenschappelijke artikelen opgestuurd en tips gegeven over hoe ik skinks kan vangen. Ik bofte dat hij bij het Reptielen Park was tijdens mijn bezoek hier, want niet iedereen krijgt de kans om een grootheid uit het veld der herpetologie te ontmoeten, laat staan met hem samen op excursie te gaan om skinks te vangen voor je eigen onderzoek. En natuurlijk als echte groupie mijn eigen versie van zijn boek te laten signeren.
Behalve dat Johan mij heeft geholpen met mijn onderzoek. Kwam hij ook een aantal fotoreportages van slangen maken. Wij mochten als vrijwilligers ook bij de foto-shoots aanwezig zijn. Het was best leuk om daarbij aanwezig te zijn omdat je zo ook de kans krijgt erg goede foto’s te maken met je eigen camera. Kijk mijn geweldige foto van de spitting cobra maar. De ervaring was echter ook wel enigszins ontgoochelend. Naïef als ik ben dacht ik altijd dat natuurfotografen uren doorbrachten in de bush om een mooie foto van zo’n slang te krijgen. Wat blijkt nu: fotograaf komt naar reptielenpark, slang wordt vanuit kooi in gras gezet, drie curatoren houden slang op zijn plaats en fotograaf knipt zijn foto’s. Niks uren wachten, niks midden in de bush. Gewoon de struikjes achter het park.

Maar goed, nadat ik ingelezen was en tips had gekregen van Johan en de eigenaar van het Reptielen Park kreeg ik iedere dag 2 uur vrijaf om skinks rondom het park te vangen. Dit klinkt als veel tijd,maar skinks vangen is nog best lastig. Je krijgt een lange stok met daaraan een strop geknoopt, deze strop moet je over het hoofd van de skink schuiven en dan strak trekken. Nadat ik een aantal skinks rondom het park had gevangen en vond dat ik genoeg had geoefend, werden er veldexcursies gepland zodat ik skinks kon vangen. In het veld is het nog moeilijker om skinks te vangen omdat er dan veel meer bomen en rotsen in de weg staan en de dieren zich veel makkelijker kunnen verschuilen. De eerste twee excursies, naar zandspruit en de olifantsrivier leverde dan ook een tegenvallend aantal gevangen skinks op.

Het plan was om naast de excursies ook nog een val te bouwen, helaas bleken de juiste materialen niet aanwezig te zijn om dit goed te doen. We hebben wel een soort van val gebouwd, maar de traplines stortte iedere keer in, dus eigenlijk was de val nutteloos.
De druk om genoeg skinks te vangen tijdens deze excursies werd daardoor nog hoger. Speciaal voor mij zijn er toen nog twee extra excursies georganiseerd naar Lissataba en naar Trackers. Ook daar hebben we niet al te veel skinks gevangen, al hoewel het beter ging dan tijdens de eerste twee excursies.
Tijdens de excursie naar Trackers hebben we wel nog een bijzonder gave vondst gedaan. We troffen een yellowbellied sandsnake aan die een baby puffadder op aan het eten was. We hebben beiden slangen gevangen en mee teruggenomen naar het Park voor onderzoek. Vooral over de baby puffadder maakte we ons veel zorgen, omdat hij niet eens probeerde zich te verdedigen tegen de sandsnake.

Uiteindelijk heb ik in totaal twintig specimen, skinks, gevangen en daar zal ik het mee moeten doen voor mijn onderzoek. Want de laatste excursie viel op mijn één na laatste dag in Zuid-Afrika. De laatste dag heb ik gebruikt om nog een hele hoop foto’s te maken van het park en de slangen en alle mensen waarmee ik in het park heb samengewerkt. En natuurlijk mijn tas inpakken en zorgen dat ik klaar was voor mijn vertrek de volgende ochtend. Ter afscheid gingen we ’s avonds eten en wat drinken bij de “trading post”, een lokaal café.

De ochtend voordat ik vertrok was er nog een call-out. Chris vroeg of ik ook mee wilde op call-out. Natuurlijk wou ik dat: ik wilde nog even genieten van het feit dat ik slangen mag vangen. Terwijl wij echter op call-out waren, kregen we een telefoontje voor nog een call-out. Chris kijkt mij aan en vraagt hoe het zit met mijn vertrektijd. Ik had nog anderhalf uur voordat ik naar het vliegtuig moest dus dacht dat hij mij beter af kon zetten bij het park. Maar dat was wel enorm om voor hen zei hij en bovendien moesten ze het in anderhalf uur toch wel halen. Helaas voor mij bleek de call-out verder weg te zijn dan dat Chris had verwacht waardoor ik dus eigenlijk op het moment dat we op de plaats van de call-out aan kwamen, moest vertrekken naar het Reptielen Park om op tijd bij mijn vliegtuig te kunnen zijn. Gelukkig was de mevrouw bij wie de slang in het konijnenhok zat, zo lief om mij eerst terug naar het Park en vervolgens naar het vliegveld te brengen. Uiteindelijk was ik toch op tijd voor mijn vlucht, een half uur voordat we gingen boarden arriveerde ik op Hoedspruit airport. En voor daar was dat ruim op tijd. Tja hoe lang duurt het ook om 20 man in te checken:)

Elke Raaijmakers
Nederland

*** KAMELEON ADVENTURES *** CHANGING THE FACE OF EXPLORATION ***